Cepte soru çözTYTZorlu sorularMatematik

TYT

TYT Matematik zorlu sorular

  • 40 soru
  • 55 dakika
  • Sınavdan daha zor
  • Ücretsiz

TYT zorlu sorular denemesinin Matematik bölümü: sınavdan zor 40 soru. Cevaplarını işaretle, sonra en alttaki Bitir düğmesiyle kaç doğru yaptığını gör.

Bu, uygulamada Zorlu sorular 1 olarak çözdüğün denemenin aynısı ve gerçek sınavdan daha zor. Burada çözersen soruları öğrenmiş olursun; uygulamada süreyle çözdüğünde yeni olmazlar.

Sen çözerken hiçbir soru işaretlenmez — sınavdaki gibi. Cevaplar ve çözümler, bitirdiğinde açılır. İşaretlediklerin bu tarayıcıda saklanır; sekmeyi kapatsan da kaybolmaz.

1. soru

Bir yolda hareket eden iki aracın yol zaman grafikleri şu şekildedir. Molalı aracın grafiği (0,0) noktasından (2,60) noktasına uzanan doğru parçası, (2,60) noktasından (4,60) noktasına uzanan yatay parça ve (4,60) noktasından (6,120) noktasına uzanan doğru parçasından oluşmaktadır. Diğer aracın grafiği (0,120) noktasından (6,0) noktasına uzanan doğru parçasıdır. Buna göre iki araç arasındaki uzaklığın 20 km’den az olduğu toplam süre kaç saattir?

Cevabı göster

Cevap: C — 2

Çözümün ana fikri yol zaman grafiklerinden konum fonksiyonları kurup mutlak değer eşitsizliği ile zaman aralığı ölçmektir. Molalı aracın konumu 0 ile 2 arasında 30 ile zamanın çarpımı, 2 ile 4 arasında 60, 4 ile 6 arasında 30 ile zamanın çarpımından 60 çıkarılarak bulunur. Diğer aracın konumu 120 sayısından 20 ile zamanın çarpımı çıkarılarak bulunur. İki konum farkının mutlak değeri 20 sayısından küçük yazılarak her parçada ayrı eşitsizlik çözülür. İlk ve son parçada çözüm boş küme olur. Orta parçada 2 ile 4 arası bulunur. Toplam süre 2 olur.

2. soru

Bir sınıftaki öğrencilerin geçme durumlarıyla ilgili şunlar bilinmektedir: Matematikten kalıp fizikten geçen öğrenci yoktur. Matematikten geçen 90, kimyadan geçen 65, fizikten geçen 48 öğrenci vardır. Matematik ve kimyadan birlikte geçen 46, fizik ve kimyadan birlikte geçen 12 öğrenci vardır. Buna göre yalnızca bir dersten geçen öğrenci sayısı kaçtır?

Cevabı göster

Cevap: A — 27

Fikir yokluk bildiren kuralı kapsama olarak okumaktır. Matematikten kalıp fizikten geçen olmadığından fizikten geçen her öğrenci matematikten de geçmiştir, yani fizik geçenler matematik geçenlere dahildir. Bu yüzden yalnızca fizikten geçen yoktur ve fizik ile kimyadan geçen 12 kişinin tamamı üç dersten de geçmiştir. Matematik ve fizikten geçip kimyadan kalanlar 48−12=36, matematik ve kimyadan geçip fizikten kalanlar 46−12=34 olur. Yalnızca matematikten geçenler 90−36−34−12=8, yalnızca kimyadan geçenler 65−34−12=19 bulunur. Toplamları 8+19=27 olur.

3. soru

Elif ile Mert’in kumbaralarında bir miktar para vardır. Önce Elif kumbarasındaki paranın 14’ünü Mert’e veriyor; sonra Mert kumbarasında biriken paranın 13’ünü Elif’e geri veriyor. Son durumda ikisinin parası eşit oluyor. Her iki aktarmada da el değiştiren tutar tam sayı lira olduğuna ve iki kumbaradaki toplam paranın 90 ile 100 lira arasında olduğu bilindiğine göre, başlangıçta Elif’in kumbarasında kaç lira vardır?

Cevabı göster

Cevap: C — 32

Buradaki belirleyici fikir toplam paranın korunumudur. Başlangıçta Elif’te x, Mert’te y olsun ve toplam t=x+y değişmesin. Birinci aktarmadan sonra Elif’te 3x/4, Mert’te y+x/4 kalır. İkinci aktarma birikenin 1/3’ü olduğundan Mert’te bunun 2/3’ü kalır ve son eşitlikten bu t/2 olur; yani y+x/4 değerinin 2/3’ü t/2’dir ve buradan y+x/4=3t/4 bulunur. y=t−x yazınca t−3x/4=3t/4 olup x=t/3 elde edilir. El değiştiren tutarların tam sayı olması t’nin hem 3’ün hem 4’ün katı, yani 12’nin katı olması demektir. 90 ile 100 arasında 12’nin katı yalnız 96’dır, Elif’in başlangıcı 96/3=32 olur.

4. soru

x bir gerçek sayı olmak üzere, ∣x−4∣+∣2x+6∣=∣3x+2∣ eşitliği veriliyor. ∣x∣<=10 koşulunu sağlayan kaç farklı tam sayı x değeri vardır?

Cevabı göster

Cevap: C — 15

Ana fikir üçgen eşitsizliğinde eşitlik koşuludur: ∣u∣+∣v∣=∣u+v∣ olması için u ile v aynı işaretli olmalı ya da en az biri sıfır olmalıdır. Burada u=x−4 ve v=2x+6 alınırsa u+v=3x+2 olur, yani verilen denklem tam bu kalıptadır. Bu yüzden denklem (x−4)(2x+6)>=0 koşuluna, yani (x−4)(x+3)>=0 koşuluna denktir. Buradan x<=−3 ya da x>=4 bulunur. ∣x∣<=10 ile birlikte −10 ile −3 arasında 8 tam sayı, 4 ile 10 arasında 7 tam sayı vardır ve toplam 15 olur. Kritik noktalara göre dört ayrı aralıkta mutlak değer açmak çok daha uzundur.

5. soru

AB iki basamaklı bir doğal sayı olsun. AB sayısının rakamlarının yerleri değiştirilerek elde edilen sayı ile AB sayısı arasındaki farkın mutlak değeri, AB sayısının rakamları toplamının 3 katına eşittir. Buna göre, bu eşitliği sağlayan kaç farklı AB sayısı vardır?

Cevabı göster

Cevap: C — 8

Buradaki fikir iki basamaklı sayıyı basamak değerleriyle açarak ters çevrilmiş sayı ile olan uzaklığı sadeleştirmektir. Onlar basamağındaki rakam ile birler basamağındaki rakam kullanılarak yazılan sayıdan tersi çıkarıldığında farkın dokuz katlı bir yapıya indiği görülür. Mutlak değer nedeniyle iki ayrı durum incelenir ve her durumda toplam ile fark arasında birinci dereceden bir bağıntı elde edilir. Bu bağıntı bir rakamın diğerinin iki katı olmasını gerektirir. Rakamların sıfır ile dokuz arasında olması ve onlar basamağının sıfır olamaması koşulu ile olanaklı ikililer tek tek sayılır. Sınır koşulu dışında kalan değerler elenir ve sıralı ikililerin tamamı bulunduğunda toplam sekiz sayıya ulaşılır.

6. soru

a pozitif bir tam sayı olmak üzere, x2−ax+13<0 eşitsizliğini sağlayan tam olarak altı tam sayı vardır. Buna göre a kaçtır?

Cevabı göster

Cevap: C — 9

Fikir, parabolün f(x)=f(a−x) simetrisidir. f(x)=x2−ax+13 için f(a−x)=f(x) olur, yani çözümler a’ya göre eşleşir. a=2m çift ise tam çözümler x ile 2m−x olarak eşleşir ve ortaya tek başına kalan m ile birlikte toplam sayı tek olur, bu yüzden altı çözüm için a tek olmalıdır. a=2m+1 yazılınca f(m−k)=k(k+1)−m(m+1)+13 bulunur. k=0,1,2 için negatif, k=3 için negatif olmaması gerekir, buradan 6<m(m+1)−13≤12 elde edilir. Yalnızca m=4 sağlar, yani a=9 olur. Gerçekten x2−9x+13<0 kökleri (9±29)/2 olup aralıkta 2,3,4,5,6,7 bulunur. a≤7 için a2−52 negatiftir, a=8 üç çözüm verir, a≥11 için 2 ile a−2 aralığı en az sekiz tam sayı içerir.

7. soru

Birbirinden farklı 5 tam sayı küçükten büyüğe sıralandığında medyan 12, aritmetik ortalama 13, açıklık 7’dir. Buna göre en küçük sayı kaçtır?

Cevabı göster

Cevap: E — 10

Asıl fikir toplamı açıklıkla yok edip sıralamayla sıkıştırmaktır. Sayılar a<b<12<d<e ve e=a+7 olsun. Toplam 65 olduğundan a+b+12+d+e=65 ve 2a+b+d=46 bulunur. a+1≤b≤11 ve 13≤d≤a+6 olduğundan a+14≤b+d≤a+17 olur. Yani a+14≤46−2a≤a+17 elde edilir. Soldan 3a≤32 ve a≤10, sağdan 29≤3a ve a≥10 bulunur, bu yüzden a=10 olur. O zaman e=17 ve b+d=26 olur, b<12<d koşuluyla yalnızca b=11,d=15 sağlanır. 10,11,12,15,17 grubu tüm koşulları sağlar, en küçük sayı 10 olur.

8. soru

Bir atölyede üretilen vidalar özdeş kutulara eşit sayıda konuluyor, 6 vida artıyor. Kullanılan kutu sayısı, her kutuya konulan vida sayısının 2 katından 1 fazladır. Toplam vida sayısının 200 ile 310 arasında olduğu ve 7’ye tam bölündüğü biliniyor. Buna göre toplam vida sayısı kaçtır?

Cevabı göster

Cevap: C — 259

Buradaki fikir üç bilinmeyenli bölme işlemini tek bilinmeyene indirmektir. Her kutudaki vida sayısına q denirse kutu sayısı 2q+1 olur ve kalan 6 olduğundan toplam vida sayısı q(2q+1)+6=2q2+q+6 biçimine iner. Kalanın bölenden küçük olması zaten q değeri 3 ve üstü için sağlanır. Toplamın 200 ile 310 arasında olması q değerini сильно sınırlar, q=9 için 177 bulunur ve aralık dışında kalır, q=10 için 216 bulunur, q=11 için 259 bulunur, q=12 için 306 bulunur, q=13 için 357 bulunur ve aralık dışına çıkılır. Böylece aralıkta yalnızca 216, 259 ve 306 aday kalır. Bunlardan 7 ile tam bölüneni aramak gerekir, 216 sayısının kalanı 6 olur, 306 sayısının kalanı 5 olur, 259=252+7 olduğundan yalnızca 259 tam bölünür.

9. soru

n bir tam sayı olmak üzere, 1128≤(12)n2−6n≤32 eşitsizliğini sağlayan kaç farklı n değeri vardır?

Cevabı göster

Cevap: C — 6

İki fikir birleşir: 0 ile 1 arasındaki tabanda sıralama üsse ters yansır ve kalan iş ikinci derece eşitsizliklere kalır. Sınırlar (1/2)7=1/128 ve (1/2)−5=32 diye yazılınca, taban 1’den küçük olduğundan eşitsizlik üslere ters yönle taşınır: −5≤n2−6n≤7 olur. Sağ yan n2−6n−7≤0, yani (n−7)(n+1)≤0 ile −1≤n≤7 verir; sol yan n2−6n+5≥0, yani (n−1)(n−5)≥0 ile n≤1 veya n≥5 verir. Bu iki kümenin kesişimi {−1,0,1,5,6,7} olup 6 değer bulunur; yönü çevirmeyi unutan ya da iki sınırdan birini saymayan yanlış kümeye düşer.

10. soru

a bir gerçel sayı olmak üzere p(x): x2−(2a+1)x+a(a+1)=0 ve q(x): x2−5x+6=0 açık önermeleri veriliyor. Her x gerçel sayısı için p(x)⇒q(x) önermesi doğru olduğuna göre a kaçtır?

Cevabı göster

Cevap: C — 2

Buradaki düşünce, her x için doğru olan bir gerektirmeyi, öncülü doğru yapan değerlerin sonucu da doğru yapması gerektiği biçiminde okuyup kök kümelerinin kapsamasına çevirmektir. Çarpanlara ayırma ile p denklemi (x−a)(x−a−1)=0 olur ve kökler a ile a+1 sayılarıdır, q denklemi ise (x−2)(x−3)=0 olur ve kökler 2 ile 3 sayılarıdır. İkişer elemanlı kümelerde kapsama eşitlik demektir, bu yüzden a ile a+1 sayıları 2 ile 3 olmalıdır. Küçükten büyüğe sıralama a=2 sonucunu verir. Sağlamada iki denklemin kökleri çakışır ve gerektirme her x için doğru olur.

11. soru

1,2,3,4,5,6,7,8,9 sayıları her kutuda üç sayı ve her kutudaki sayıların toplamı birbirine eşit olacak biçimde A, B ve C kutularına dağıtılacaktır. Kutular birbirinden farklı olduğuna göre bu dağıtım kaç farklı biçimde yapılabilir?

Cevabı göster

Cevap: D — 12

Kilit düşünce toplam değişmezidir. 1 ile 9 arası sayıların toplamı 45 olduğundan eşit toplamlı üç kutunun her birinde toplam 15 olmalıdır. Toplamı 15 yapan üçlüler (1,5,9), (1,6,8), (2,4,9), (2,5,8), (2,6,7), (3,4,8), (3,5,7), (4,5,6) olmak üzere 8 tanedir. En büyük sayı 9 yalnızca ilk ve üçüncü üçlüde bulunur. 9 içeren üçlü sabitlenince geriye kalan 6 sayıdan 15 toplamlı iki üçlü tek türlü tamamlanır. Böylece sırasız olarak 2 parçalanış vardır. Kutular farklı olduğundan her parçalanış 6 biçimde kutulara dağıtılır. Sonuç 2 ile 6 çarpımından 12 olur.

12. soru

Bir topluluğun dağılımı daire grafikte gösteriliyor. Toplulukta yalnızca A, B ve C grupları vardır ve B ile C gruplarının dairedeki merkez açıları eşittir. Sütun grafikte A grubunun kişi sayısı 4 olarak okunuyor. B ile C’nin toplam kişi sayısı A grubundan fazladır. Bu topluluktan rastgele seçilen 2 kişinin biri A grubundan biri B grubundan olma olasılığı 415’tir. Buna göre toplulukta toplam kaç kişi vardır?

Cevabı göster

Cevap: C — 10

Asıl fikir iki grafiğin ortak oranını olasılık denkleminde çarpanlara ayırmaktır. B ve C eşit açılı olduğundan sayıları eşittir, x olsun. Toplam n=4+2x olur. Biri A grubundan biri B grubundan olan sırasız ikili sayısı 4x olur, tüm ikililer C(n,2)=n(n−1)/2 olur. Olasılık 4x/(n(n−1)/2)=8x/(n(n−1))=4/15 verilir. Yerine yazılırsa 30x=(4+2x)(3+2x)=12+14x+4x2 ve 4x2−16x+12=0 bulunur. Sadeleşince x2−4x+3=0 ve (x−1)(x−3)=0 elde edilir. x=1 ya da x=3 olur. B ile C toplamı A grubundan fazla olduğundan 2x>4 ve x=3 seçilir. Toplam 4+3+3=10 olur.

13. soru

Elif bir sayı oyunu oynuyor. ab‾ iki basamaklı bir sayı olmak üzere 0,ab‾ sayısını yazıyor. Yazdığı sayının paydası 9 olan bir kesre eşit olduğunu ve 0,54 değerinden büyük ve 0,56 değerinden küçük olduğunu görüyor. Buna göre a+b kaçtır?

Cevabı göster

Cevap: D — 10

Fikir 99 sayısının 9 ve 11 çarpanlarına ayrılmasıdır. 0,ab‾ sayısı ab‾/99 kesrine eşittir. Bu kesrin paydası 9 olan bir kesre eşit olması için pay ve paydanın 11 ile sadeleşmesi gerekir, dolayısıyla ab‾ sayısı 11 in katı olur. Öte yandan 0,54<ab‾/99<0,56 eşitsizliğini 99 ile çarparsak 53,46<ab‾<55,44 bulunur, buradan ab‾ sayısı 54 ya da 55 olur. Bu iki adaydan 11 in katı olan yalnız 55 tir. Böylece a=5 ve b=5 bulunur, toplam 5+5=10 olur.

14. soru

A ve B adlı iki işçi birlikte bir işi 6 saatte bitiriyor. Her birinin tek başına bitirme süresi tam sayı saattir ve bu iki sürenin EBOB değeri 5 saattir. Buna göre hızlı olan işçinin tek başına bitirme süresi kaç saattir?

Cevabı göster

Cevap: D — 10

Fikir işçi hızlarını terslerle toplayıp çarpanlara ayırma özdeşliğiyle bölenlere ve EBOB koşuluyla birleştirmektir. Tek başına süreler a ve b olsun. Birlikte çalışma 1/a+1/b=1/6 verir ve düzenlenince ab−6a−6b=0 olur, iki yana 36 eklenince (a−6)(b−6)=36 bulunur. 36 sayısının pozitif bölen çiftleri 1 ile 36, 2 ile 18, 3 ile 12, 4 ile 9 ve 6 ile 6 olur ve buradan (a,b) çiftleri 7 ile 42, 8 ile 24, 9 ile 18, 10 ile 15 ve 12 ile 12 olur. Bu çiftlerin EBOB değerleri sırasıyla 7, 8, 9, 5 ve 12 olur, bu yüzden EBOB değeri 5 olan tek çift 10 ile 15 olur ve hızlı olanın süresi 10 bulunur.

15. soru

x2−49 sayısının 2’nin pozitif tam sayı kuvveti olduğu kaç farklı pozitif x tam sayısı vardır?

Cevabı göster

Cevap: B — 1

Fikir kare farkını çarpanlara ayırıp asal kuvvetin bölünmezliğini kullanmaktır. x2−49=(x−7)(x+7) olur ve bu çarpım 2’nin bir kuvvetine eşitse x>7 için her iki çarpan da 2’nin kuvveti olmak zorundadır. x−7=2a ve x+7=2b yazılırsa fark 2b−2a=14 olur. Buradan 2a(2b−a−1)=2⋅7 elde edilir. İkinci çarpan tek olduğundan 2 çarpanının tümü ilk çarpanda olmak zorundadır ve a=1 bulunur. Geriye 2b−a−1=7 kalır ve b−a=3 ile b=4 olur. Böylece pozitif x için tek çözüm x=9 olur ve sayma sonucu 1 bulunur. Negatif x değeri soruda dışarıda bırakılmıştır ve tek tek kare denemek çok uzun sürer.

16. soru

a ve b pozitif tam sayılar olmak üzere f(x)=ax+b biçiminde tanımlı f fonksiyonu için f(0), f(1), f(2), f(3) ve f(4) değerlerinin her biri 30 sayısından küçük asal sayılardır. Buna göre a+b toplamı kaçtır?

Cevabı göster

Cevap: C — 11

Asıl fikir doğrusal fonksiyonun değerlerinin eşit artması ile beşe ve ikiye bölünebilme eleğidir. f(1)−f(0)=a ve f(2)−f(1)=a olduğundan beş değer aritmetik dizidir. Fark a tek olsaydı art arda beş sayıda en az iki çift sayı 2 sayısından büyük olurdu ve asal olamazdı, bu yüzden a çifttir. Beşin katı olan asal yalnızca 5 olduğundan ve a sayısı 5 sayısına bölünmüyorsa beş terimden biri 5 sayısına bölünür, bu terim 5 sayısının kendisi olmak zorundadır. Baştaki terimin 2 ya da 3 olması 9 gibi asal olmayanı verir, bu yüzden ilk terim 5 olur. Buradan b=5 bulunur. Fark 10 ve üzeri olursa son terim 30 sayısını aşar, bu yüzden a sayısı 5 sayısına bölünmez. b=5 iken a=2 ve a=4 değerleri 9 sayısını verir, a=8 değeri 21 sayısını verir, yalnızca a=6 değeri 5, 11, 17, 23 ve 29 asallarını verir. Böylece toplam 11 olur.

17. soru

Rakamları sıfırdan ve birbirinden farklı iki basamaklı AB sayısı ile rakamlarının yerleri değiştirilerek elde edilen BA sayısı için EBOB(AB,BA) en çok kaçtır?

Cevabı göster

Cevap: D — 12

Buradaki fikir basamak çözümlemesinden gelen toplam ve farkı ortak bölenle birleştirmektir. AB=10A+B ve BA=10B+A yazılırsa AB+BA=11(A+B) ve ∣AB−BA∣=9∣A−B∣ olur. d sayısı her iki sayıyı bölerse bu toplamı ve farkı da böler. Rakamlar farklı olduğundan 11 sayısı 10A+B sayısını bölemez, çünkü 11 ile bölüm A=B demektir. O yüzden d ile 11 aralarında asaldır ve d sayısının 11(A+B) sayısını bölmesi d sayısının A+B toplamını bölmesini gerektirir. A+B toplamı en çok 17 olduğundan d en çok 17 olur. 13 ile 17 arası her değer için A+B bu değere eşit olmalıdır, fakat 89, 98, 79, 97, 69, 96, 78, 87, 59, 95, 68, 86, 49, 94, 58, 85, 67 ve 76 sayılarından hiçbiri ilgili değere bölünmez. Buna karşılık 48 ve 84 sayılarının ortak böleni 12 olur. Demek ki en büyük değer 12 olarak bulunur.

18. soru

Üzerlerinde 6, 12, 18, 24, 36, 48, 54 ve 72 sayıları yazılı sekiz karttan rastgele ikisi seçiliyor. Buna göre seçilen iki karttaki sayıların çarpımının tam kare olma olasılığı kaçtır?

Cevabı göster

Cevap: C — 528

Asıl fikir her sayının kareden arındırılmış çekirdeğidir: bir çarpımın tam kare olması için her asalın üssünün çift olması gerekir, yani kare çarpanlar atıldıktan sonra kalan karesiz kısımların eşit olması gerekir. İkinci fikir aynı çekirdekten gelen ikilileri kombinasyonla saymaktır. Sayılar 6=6⋅12, 12=3⋅22, 18=2⋅32, 24=6⋅22, 36=1⋅62, 48=3⋅42, 54=6⋅32, 72=2⋅62 biçiminde yazılınca çekirdek 6 olanlar 3 tane, çekirdek 3 olanlar 2 tane, çekirdek 2 olanlar 2 tane ve çekirdek 1 olan 1 tanedir. Uygun ikililer (32)+(22)+(22)=3+1+1=5 tanedir. Toplam (82)=28 ikiliden olasılık 5/28 bulunur. Çekirdeği göremeyen 28 çarpımı tek tek kare denetimine kalkışır.

19. soru

Bir sütun grafikte A, B ve C ürünlerinin satış sayıları gösteriliyor. Bu üç tam sayı için ∣A−B∣+∣B−C∣+∣C−A∣=12’dir. Üç ürünün satış ortalaması 20, medyanı 18 olduğuna göre en çok satan ürünün satışı kaçtır?

Cevabı göster

Cevap: D — 24

Asıl fikir üç sayıda ikili mutlak fark toplamının açıklığın iki katı olmasıdır. Sayılar x≤y≤z biçiminde sıralansın. Bu durumda ∣x−y∣+∣y−z∣+∣z−x∣=(y−x)+(z−y)+(z−x)=2(z−x) olur, verilen 12 ile z−x=6 bulunur. Ortalama 20 olduğundan x+y+z=60 olur. Medyan 18 olduğundan y=18 ve x+z=42 elde edilir. İki denklemden z=(42+6)/2=24 ve x=18 bulunur. 18,18,24 üçlüsü ortalamayı, medyanı ve mutlak fark toplamını sağlar, en büyük satış 24 olur.

20. soru

0,1,2,3,4,5 rakamları ile yazılan rakamları farklı dört basamaklı ABCD doğal sayılarından kaçında AB=10A+B ve CD=10C+D olmak üzere AB+CD=55 eşitliği sağlanır?

Cevabı göster

Cevap: C — 20

Buradaki kilit düşünce basamak çözümlemesi ile elde olasılığını elemektir. 10A+B+10C+D=55 yazılınca 10(A+C)+(B+D)=55 olur. B ve D 0 ile 5 arası farklı rakamlar olduğundan B+D en çok 9 olur, bu yüzden B+D=15 ve A+C=4 olan elde durumu imkânsızdır. Geriye A+C=5 ve B+D=5 kalır. Toplamı 5 yapan ayrık çiftler 0 ile 5, 1 ile 4, 2 ile 3 üçlüsünden iki farklı çifttir. Üç çiftten ikisini seçip A,C ile B,D rollerine dağıtmanın 6 yolu vardır. A sıfır olamaz, bu yüzden 0 ile 5 çifti A,C konumunda 1, diğer konumlarda 2 sıralanır. B,D konumunda sıfır serbest olduğundan her çift 2 sıralanır. Bu sayım 2+4+2+4+4+4=20 verir ve işlem kısadır.

21. soru

Paydası 15 olan, 0 ile 2 arasında olan ve payı ile 15 aralarında asal olan kesirlerin toplamı kaçtır?

Cevabı göster

Cevap: C — 16

Buradaki fikir 2'ye tamamlayan eşleşme ile kapsama dışlama saymasını birleştirmektir. Kesirler k/15 biçimindedir, 1≤k≤29 ve k ile 15 aralarında asaldır. 1 ile 29 arasında 3 sayısının katı 9, 5 sayısının katı 5, ikisinin ortak katı 1 tanedir, dolayısıyla aralarında asal 29−9−5+1=16 pay vardır. 30 sayısı 15 sayısının katı olduğundan k ile 30−k aynı ortak bölenlere sahiptir; biri koşulu sağlıyorsa öteki de sağlar ve ikisi de aralıktadır. k=15 koşulu sağlamadığından her sayı farklı bir eşle ikilenir, 8 çift oluşur. Her çiftin toplamı (k+30−k)/15=2 olduğundan toplam 8×2=16 bulunur.

22. soru

Boş bir havuzu A musluğu tek başına 8 saatte ve B musluğu tek başına 12 saatte dolduruyor. A sürekli açık tutuluyor ve B önce 2 saat açık sonra 1 saat kapalı olacak biçimde 3 saatlik döngülerle çalışıyor. İki musluk birlikte boş havuzu doldurmaya başlarsa havuz kaç saatte dolar?

Cevabı göster

Cevap: B — 163

Fikir musluk debilerini 3 saatlik ortak döngüde toplayıp kalan kısmı döngü içindeki sıraya göre oranlamaktır. 8 saatte dolduran musluğun saatlik payı 1/8 ve 12 saatte dolduran musluğun saatlik payı 1/12 olur. 3 saatlik bir döngüde birinci musluk 3/8 ve ikinci musluk 2/12 doldurur, toplam 13/24 yapar. İlk 3 saatten sonra doluluk 13/24 olur, sonraki 2 saat iki musluk da açık olduğundan 10/24 daha dolar ve 5 saat sonunda 23/24 değerine ulaşılır. Geriye 1/24 kalır ve bu dilim ikinci musluğun kapalı olduğu saate denk gelir, yalnızca 1/8 hızla dolar, bu yüzden gereken süre (1/24)/(1/8)=1/3 saat olur ve toplam 5+1/3=16/3 saat bulunur.

23. soru

a<b<c pozitif tam sayılar olmak üzere a+bc ve a+cb birer tam sayıdır. a+b+c=30 olduğuna göre b kaçtır?

Cevabı göster

Cevap: C — 10

Önce sıralamayı kullanırız: a<c ve b<c olduğundan a+b<2c olur, bu yüzden a+bc sayısı sıfırdan büyük ve 2’den küçüktür, tam sayı olması için 1 olmalıdır, buradan c=a+b bulunur. Bunu ikinci koşulda yazarsak a+cb=2a+bb=1+2ab tam sayı olur, demek ki b sayısı 2a sayısını böler. a<b olduğundan 1≤2ab<2 aralığındaki bu oran ancak 1 olabilir, buradan b=2a ve c=3a elde edilir. Toplam a+2a+3a=6a=30 ise a=5, b=10, c=15 bulunur ve iki koşulun da sağlandığı görülür.

24. soru

Bir sınıfta kız öğrenci sayısının erkek öğrenci sayısına oranı 23’tür. Yalnızca kız öğrencilerden oluşturulabilecek üç kişilik grup sayısının yalnızca erkek öğrencilerden oluşturulabilecek üç kişilik grup sayısına oranı 15’tir. Buna göre yalnızca erkek öğrencilerden oluşturulabilecek üç kişilik grup sayısı kaçtır?

Cevabı göster

Cevap: E — 20

Buradaki fikir üç kişilik grup sayısının birey sayısının küpüyle değil kombinasyon formülüyle büyümesidir. Kız sayısı 2k ve erkek sayısı 3k olsun, k tam sayıdır. Üç kişilik grup sayıları 2k(2k−1)(2k−2)6 ile 3k(3k−1)(3k−2)6 olur. Oran 15 eşitlenince 6 sayıları sadeleşir ve 4(k−1)(2k−1)3(3k−1)(3k−2)=15 bulunur. Düzenlenince 13k2−33k+14=0, yani (k−2)(13k−7)=0 elde edilir. Tam sayı ve en az üç kişi koşuluyla k=2 tektir. Böylece erkek sayısı 6 olur ve erkeklerden oluşan üç kişilik grup sayısı 6⋅5⋅46=20 bulunur.

25. soru

Bir araç sabah 08.00'de yola çıkıyor. Saat 11.00'de 150. kilometrede mola veriyor. Molanın ardından sabit hızla yoluna devam ederek akşam 19.00'da 600. kilometreye ulaşıyor. Molanın süresi saat cinsinden tam sayı ve moladan sonraki sabit hız km/sa cinsinden tam sayıdır. Buna göre moladan sonraki hız en az kaç km/sa olabilir?

Cevabı göster

Cevap: B — 75

Fikir, yol zaman ilişkisinde eğimin hız olması ile tam sayı bölünebilme koşulunu birlikte kullanmaktır. İlk bölümde geçen süre ile alınan yol bilindiği için mola düzeyindeki yol değeri bulunur. Toplam süre ile toplam yol bilindiği için moladan sonraki bölümde alınması gereken yol ile kalan süre yazılır. Kalan süre mola süresine bağlı olduğundan ikinci bölümdeki hız, payı sabit paydası bilinmeyen bir kesir olur. Hız ile mola süresinin tam sayı olması paydanın payı bölmesini gerektirir. Süreler saat dilimlerinden bulunduğu için payda için olanaklar sınırlıdır. Bu bölenler tek tek denenince elde edilen hızlar sıralanır ve en küçüğü seçilir. Bölünebilirliği denetlemeden kesrin tam kısmını almak eksik olur.

26. soru

Birbirinden farklı tam sayı saatlerde bir işi tek başlarına bitirebilen 4 işçi birlikte bu işi 1 saatte bitiriyor. Bu işçilerden işi 5 saatten kısa sürede bitirebilenlerin sayısı en çok kaçtır?

Cevabı göster

Cevap: C — 2

Fikir işçi hızlarını terslerle toplayıp küçük sürelerin en küçük toplamıyla sınır koymaya ve somut örnekle birleştirmektir. Süreler a,b,c,d olsun. Birlikte çalışma 1/a+1/b+1/c+1/d=1 verir. 5 sayısından kısa süre demek payda olarak 4 sayısından küçük tam sayı demektir. Üç farklı küçük sürenin toplamını en küçük yapan seçim 2, 3 ve 4 olur ve 1/2+1/3+1/4=13/12 değeri 1 sayısından büyüktür, dördüncü pozitif katkı eklenince toplam 1 sayısını aşar, bu yüzden 5 sayısından kısa süreli işçi sayısı 3 olamaz ve 4 hiç olamaz. 2 sayısının olabileceğini 1/2+1/3+1/7+1/42=1 eşitliği gösterir, burada 2 ve 3 sayıları 5 sayısından küçüktür ve süreler birbirinden farklıdır, bu yüzden en çok sayı 2 bulunur.

27. soru

224−1 sayısının en büyük asal böleni kaçtır?

Cevabı göster

Cevap: E — 241

Kilit fikir, 4097 gibi asal görünümlü parçayı küp toplamı olarak yeniden görmektir. Önce iki kare farkı uygulanır: 224−1=(212−1)⋅(212+1)=4095⋅4097. Birinci parça kolayca açılır: 4095=5⋅819=32⋅5⋅7⋅13. İkinci parçada körlemesine bölen denemek yerine 4097=212+1=(24)3+13=163+1 yazılır ve küp toplamı formülüyle (16+1)⋅(256−16+1)=17⋅241 bulunur. 241 sayısının 2,3,5,7,11,13 asallarının hiçbirine bölünmediği görülerek asal olduğu anlaşılır; ilk parçanın en büyük asalı 13 olduğundan tüm sayının en büyük asal böleni 241 olur.

28. soru

x≥1 olmak üzere, x+2x−1+x−2x−1=4 denklemini sağlayan x gerçel sayısı kaçtır?

Cevabı göster

Cevap: C — 5

Asıl fikir kök içlerini tam kare olarak tanımaktır. x≥1 için x+2x−1=(x−1+1)2 ve x−2x−1=(x−1−1)2 olduğundan birinci kök x−1+1 değerine, ikinci kök ∣x−1−1∣ değerine eşittir. t=x−1≥0 yazılırsa toplam t+1+∣t−1∣ olur. İkinci fikir mutlak değere göre durum ayrımıdır: 0≤t<1 iken toplam 2 olup 4 olamaz, t≥1 iken toplam 2t olup 2t=4 buradan t=2 ve x=5 bulunur. x=5 tanım kümesindedir ve denklemi sağlar, başka çözüm yoktur.

29. soru

Bir A kümesinin alt kümeleri olan X ve Y için X⊂Y (X, Y’nin öz alt kümesi) koşulunu sağlayan (X,Y) sıralı ikililerinin sayısı 665’tir. Buna göre A kümesinin alt küme sayısı kaçtır?

Cevabı göster

Cevap: B — 64

Fikir, her elemanın üç durumunu saymaktır. X⊆Y koşulunda her eleman ya Y’de yoktur, ya yalnız Y’dedir ya da hem X hem Y’dedir, bu yüzden kapsayan ikili sayısı 3n’dir. Katı koşul X=Y olan 2n durumu dışlar, kalan 3n−2n=665 olur. n=5 için 243−32=211, n=6 için 729−64=665, n=7 için 2187−128=2059 olur ve ifade n büyüdükçe büyür, bu yüzden n=6 tektir. Alt küme sayısı 26=64 bulunur.

30. soru

a<b olan gerçek sayılar olmak üzere f(x)=∣x−a∣+∣x−b∣ olsun. f(2)=6 ve f(6)=4 olduğuna göre f(4) kaçtır?

Cevabı göster

Cevap: A — 4

Asıl fikir mutlak değerli ifadenin parçalı eğimini görmek ile iki noktanın aralığa göre konumunu farktan belirlemektir. a ile b arasında kalan x sayıları için toplam sabit ve en küçük değere eşittir, a sayısından küçük x sayıları için eğim eksi iki ve b sayısından büyük x sayıları için eğim artı ikidir. İki verilen değerin farkı 2 iken x değerleri arası uzaklık 4 olduğundan iki nokta aynı dış kolda olamaz, çünkü aynı kolda fark uzaklığın iki katı olan 8 olurdu. İkisi de içte olamaz ve zıt kollarda da toplamlar tutmaz, bu yüzden tek olanak 2 sayısının solda ve 6 sayısının içte olmasıdır. Buradan a+b−4=6 ve b−a=4 denklemleri kurulur ve a=3 ile b=7 bulunur. 4 sayısı bu aralığın içinde kaldığından toplam en küçük değere eşit olur ve 4 elde edilir.

31. soru

Dik koordinat düzleminde köşeleri A(0,0), B(4,0) ve C(0,4) olan ABC dik üçgeni (t,t) vektörü kadar öteleniyor; t>0. İlk üçgen ile ötelenmiş üçgenin kesişiminin alanı 2 birimkare olduğuna göre t kaçtır?

Cevabı göster

Cevap: B — 1

Çözümün fikri ötelemenin doğruların yönünü korumasıdır, bu yüzden kesişim yine dik ve benzer bir üçgendir. ABC üçgeninin dik kenarları 4 ve alanı 8 birimkaredir. (t,t) ötelemesinde kesişimin dik köşesi (t,t) olur ve benzerlik oranı 1−t/4−t/4=1−t/2 bulunur; dik kenarlar 4−2t olur. Alan (4−2t)2/2=2 denkleminden (4−2t)2=4 ve buradan 4−2t=2 ya da 4−2t=−2 elde edilir; t=1 ya da t=3 bulunur. t=3 için (3,3) noktası x+y≤4 koşulunu sağlamaz, iki üçgen ayrıktır ve kesişim alanı 0 olur; bu cebirsel kök geometrik sınırla elenir. Geriye t=1 kalır ve bu değerde kesişim gerçekten 2 birimkare olur.

32. soru

ABC üçgeninde D, BC üzerinde B ile C arasında bir noktadır. ∠ABC=60∘, ∠BAD=30∘ ve ∠DAC=40∘ olduğuna göre ∣AB∣, ∣AC∣, ∣AD∣, ∣BD∣, ∣CD∣ parçalarından en uzunu hangisidir?

Cevabı göster

Cevap: B — ∣AC∣

Fikir önce bütünlerlikle küçük üçgenlerin açılarını tamamlayıp sonra büyük açı karşısında büyük kenarı zincirlemektir. ABD üçgeninde 60∘+30∘ olduğundan ∠ADB=90∘ olur. BDC doğrusal olduğundan ∠ADC=90∘ bulunur. ADC üçgeninde 40∘+90∘ olduğundan ∠ACD=50∘ olur, böylece büyük üçgende ∠BAC=70∘ elde edilir. Sıralama: ADC de 90∘>50∘>40∘ olduğundan ∣AC∣>∣AD∣>∣CD∣; ABD de 90∘>60∘>30∘ olduğundan ∣AB∣>∣AD∣>∣BD∣; büyük üçgende 60∘>50∘ olduğundan ∣AC∣>∣AB∣ olur. Zincirleme ∣AC∣ hepsinden büyük olur. Tek üçgene bakmak yetmez.

33. soru

Tabanları AB ve CD olan ABCD yamuğunda köşegenler O noktasında kesişir. CDO üçgeninin alanı 9 birimkare ve ABO üçgeninin alanı 25 birimkaredir. Buna göre ABCD yamuğunun alanı kaç birimkaredir?

Cevabı göster

Cevap: E — 64

Çözümün ana fikri benzerlik ile alan farkını birleştirmektir. AB ile CD paralel olduğundan ters açılar birbirine eşittir ve düşey açılar da eşittir, böylece CDO ile ABO üçgenleri benzerdir. Alanların oranı 9/25 olduğundan benzerlik oranı 3/5 olur ve CO ile AO oranı da 3/5 bulunur. ABD ile ABC üçgenleri aynı taban ve aynı yükseklikten aynı alana sahiptir, buradan ABO çıkınca ADO ile BCO alanları birbirine eşit olur, ortak değere x denir. Aynı yükseklikten 9/x oranı 3/5 olur, buradan x=15 gelir. Toplam alan 9+25+15+15 ile 64 bulunur.

34. soru

Kenar uzunluğu 4 olan ABCD karesinde E, [BC] nin orta noktasıdır. [CD] üzerinde AE⊥EF koşulunu sağlayan F noktası alınıyor. Buna göre AEF üçgeninin alanı kaçtır?

Cevabı göster

Cevap: B — 5

Fikir, diklikten benzerliği bulup sonra tamamlayan alanla sonuca gitmektir. B ve C köşelerindeki açılar diktir. B-E-C doğrusal ve AEF dik olduğundan AEB ile FEC açılarının toplamı 90∘ olur. Buradan ABE ile ECF üçgenlerinin açıları eşleşir ve iki üçgen benzer olur. AB=4 ve BE=EC=2 olduğundan 4/2=2/CF oranından CF=1 bulunur. Böylece DF=3 olur. AEF alanı kareden parçalar çıkarılarak 16−4−1−6=5 bulunur, burada parçalar ABE=4, ECF=1 ve ADF=6 değerlerindedir.

35. soru

ABC üçgeninin iç bölgesindeki O noktası için ∣OA∣=∣OB∣=∣OC∣, ∠OAB=30∘ ve ∠OBC=20∘ olduğuna göre ∠BAC kaç derecedir?

Cevabı göster

Cevap: D — 70∘

Fikir eşit uzaklıkları çember merkezi olarak okumaktır. ∣OA∣=∣OB∣ olduğundan OAB ikizkenardır ve ∠OBA=30∘ olur. ∣OB∣=∣OC∣ olduğundan OBC ikizkenardır ve ∠OCB=20∘ olur. ∣OA∣=∣OC∣ olduğundan ∠OAC=∠OCA dir; bu ortak değere y denirse üçgenin açıları ∠BAC=30∘+y, ∠ABC=50∘, ∠ACB=y+20∘ olur. İç açılar toplamı 30+y+50+y+20=180 denklemini verir, buradan 2y=80, y=40∘ ve ∠BAC=70∘ bulunur. O noktasının üç eşit uzaklığı çember belirtir, ikizkenarlıklar olmasa açı taşınamaz.

36. soru

Ayrıtları 6, 8 ve 10 birim olan dikdörtgenler prizması biçimindeki bir tahta bloğun bir köşesinde birleşen üç ayrıtının köşeye ait olmayan diğer uçlarından geçen bir düzlemle bir köşe parçası kesilip atılıyor. Buna göre, kesilen parçanın hacmi kaç birimküptür?

Cevabı göster

Cevap: B — 80

Buradaki kilit fikir, kesilen parçayı tek başına bir piramit gibi zorlamak yerine onu köşedeki dikdörtgenler prizmasının bir parçası olarak görmektir. Köşede birleşen üç ayrıt birbirine dik olduğundan kesilen parça, dik kenarları 6 ve 8 olan bir dik üçgen taban ile bu tabana dik 10 yüksekliğinden oluşan bir üçgen piramittir. Taban alanı (6⋅8)/2=24 birimkaredir ve piramit hacmi 24⋅10/3=80 birimküp olur, yani sonuç üç ayrıtın çarpımının 6 da 1 idir.

37. soru

Tabanları AB ve CD olan ABCD yamuğunda AB=17 birim ve CD=7 birimdir. AD ve BC yan kenarlarını kesen ve AB ile CD doğrularına paralel olan EF doğru parçası yamuğun alanını iki eşit parçaya böler. Buna göre EF kaç birimdir?

Cevabı göster

Cevap: E — 13

Çözümün ana fikri doğrusal değişim ile alan denklemini birleştirmektir. Toplam yükseklik H ve üst tabandan kesite uzaklık h olsun, benzerlikten kesit uzunluğu üst tabandan alta doğru doğrusal büyür ve x=7+10h/H olur. Üstte kalan küçük yamuğun alanı (7+x)/2 ile h çarpımıdır ve tüm alanın yarısına, yani (17+7)/4 ile H çarpımına eşittir. t=h/H yazılınca (14+10t)t=12 ve 5t2+7t−6=0 denklemi gelir, çarpanlara ayırma (5t−3)(t+2)=0 verir, olumlu kök t=3/5 olur. Buradan x=7+6 ile sonuç 13 bulunur.

38. soru

Dik koordinat düzleminde A(3,4), B(11,6) ve C(1,12) noktalarından geçen çemberin merkezinin apsisi kaçtır?

Cevabı göster

Cevap: D — 6

Asıl fikir kare uzaklıklardan dikliği yakalayıp çapı gören açıyı kullanmaktır. AB2=(8)2+(2)2=68, AC2=(−2)2+82=68 ve BC2=(−10)2+62=136 olduğundan AB2+AC2=BC2 sağlanır; Pisagor bağıntısının tersinden A köşesi diktir. Çapı gören çevre açı dik olduğundan BC parçası çevrel çemberin çapıdır, merkez de BC parçasının orta noktasıdır. Orta nokta ((11+1)/2,(6+12)/2)=(6,9) bulunur, apsisi 6 olur. Doğrudan iki orta dikme kesiştirmek uzun sürerdi.

39. soru

Kenar uzunlukları birbirinden farklı tam sayılar olan ve çevresi 20 birim olan kaç farklı üçgen vardır?

Cevabı göster

Cevap: C — 4

Fikir eşitsizlikten sert üst sınır alıp sonra saymaktır. Kenarlara a<b<c, a+b+c=20 denirse üçgen eşitsizliği a+b>c gerektirir, yani 20−c>c ve c<10 olur. En büyük kenar ortalamadan büyük olduğundan 3c>20, c≥7 olur. c=9 için a+b=11, b<9 ve a<b koşulları (5,6), (4,7), (3,8) üçlülerini verir; üçü de 11>9 sağladığından üçgendir. c=8 için a+b=12, b<8 koşulu yalnız (5,7) bırakır. c=7 için toplam 13 ü 7 den küçük iki farklı sayıyla yazmak imkansızdır. Böylece 3+1=4 farklı kenar kümesi vardır; örneğin 3,8,9 üçgen eşitsizliğini sağlar. Sınır olmadan tüm parçalanışları denemek uzun sürer.

40. soru

ABC üçgeninde D, BC kenarının orta noktasıdır. ∣AB∣=6 birim ve ∣AC∣=10 birim olduğuna göre ∣AD∣ nin alabileceği en büyük tam sayı değeri kaçtır?

Cevabı göster

Cevap: E — 7

Fikir kenarortayı paralelkenara tamamlayıp üçgen eşitsizliği uygulamaktır. AD uzatılıp ∣AD∣=∣DE∣ olacak E alınırsa köşegenleri birbirini ortalayan ABEC dörtgeni paralelkenar olur; çünkü D, BC nin orta noktasıdır. Paralelkenarda karşılıklı kenarlar eşit olduğundan ∣CE∣=∣AB∣=6 olur. ACE üçgeninde kenarlar ∣AC∣=10, ∣CE∣=6 ve ∣AE∣=2∣AD∣ dir. Üçgen eşitsizliği 10−6<2∣AD∣<10+6, yani 4<2∣AD∣<16 ve 2<∣AD∣<8 verir. ∣AD∣ tam sayı olduğundan en büyük olası değer 7 dir; 2∣AD∣=14 olan 6,10,14 üçgeni 6+10>14 sağladığından bu değer gerçekten alınır. İki küçük üçgende ayrı eşitsizlik yazmak bilinmeyen BD yüzünden gevşek kalır.

Uygulamada süre işler, ara verip kaldığın yerden devam edebilirsin ve her sorunun çözümü sonunda açılır. Sonuç, doğru cevapladığın soru sayısıdır.

Zorlu sorular 1’i uygulamada çöz

TYT zorlu sorular · TYT hakkında her şey