Cepte soru çözAYTZorlu sorularMatematik

AYT

AYT Matematik zorlu sorular

  • 40 soru
  • 45 dakika
  • Sınavdan daha zor
  • Ücretsiz

AYT zorlu sorular denemesinin Matematik bölümü: sınavdan zor 40 soru. Cevaplarını işaretle, sonra en alttaki Bitir düğmesiyle kaç doğru yaptığını gör.

Bu, uygulamada Zorlu sorular 1 olarak çözdüğün denemenin aynısı ve gerçek sınavdan daha zor. Burada çözersen soruları öğrenmiş olursun; uygulamada süreyle çözdüğünde yeni olmazlar.

Sen çözerken hiçbir soru işaretlenmez — sınavdaki gibi. Cevaplar ve çözümler, bitirdiğinde açılır. İşaretlediklerin bu tarayıcıda saklanır; sekmeyi kapatsan da kaybolmaz.

1. soru

ABC üçgeninde D, BC kenarının orta noktası ve E, AC kenarının orta noktası olsun. AD ile BE doğrularının kesişimi G olsun. AG=4 birim, BG=6 birim ve AB=213 birim olduğuna göre ABC üçgeninin alanı kaç birimkaredir?

Cevabı göster

Cevap: C — 36

Fikir, ters Pisagor ile dikliği yakalayıp taban ile yüksekliğin çarpımının yarısını doğrudan kullanmak ile ağırlık merkezinin alanı paylaştırma oranını birleştirmektir. 42+62=16+36=52 ve (213)2=52 olduğundan AGB üçgeninde Pisagor eşitliği sağlanır, bu yüzden AG ile BG dik kesişir. Buradan AGB üçgeninin alanı 12⋅4⋅6=12 birimkare olur. D ve E orta noktalar olduğundan AD ile BE kenarortaydır ve kesişimleri ağırlık merkezidir. E orta nokta olduğu için ABE üçgeninin alanı ABC alanının yarısıdır, G ağırlık merkezi olduğu için BG uzunluğu BE uzunluğunun üçte ikisidir, aynı yükseklikli ABG ile ABE alanları da bu orandadır. Böylece ABG alanı bütün alanın üçte biri olur ve büyük alan 3⋅12=36 birimkare bulunur.

2. soru

n(n−1)2 sayısının 3’ün pozitif tam sayı kuvveti olduğu kaç farklı pozitif n tam sayısı vardır?

Cevabı göster

Cevap: A — 1

Fikir ardışık sayıların aralarında asal olmasıdır. n(n−1)2=3k ise n(n−1)=2⋅3k olur. n ile n−1 ardışık olduğundan ortak bölenleri yalnız 1’dir ve 2 ile 3k çarpanları bu iki sayı arasında bölünmeden dağılmak zorundadır. 3 sayısı iki sayıdan yalnız birini bölebildiğinden üslerin biri sıfır olmak zorundadır. n çift ise n=2 ve n−1=1 durumundan başka çözüm çıkmaz ve bu durum 1 sayısını verir. n tek ise n−1 çifttir ve n=3 değeri 3⋅2/2=3 ile tek pozitif çözümü verir. Negatif n değeri soruda dışarıda bırakılmıştır ve üçgensel sayıları tek tek denemek çok uzun sürer.

3. soru

m bir gerçek sayı olmak üzere, gerçek sayılar kümesinde tanımlı ve örten olan f polinom fonksiyonu her x, y gerçek sayısı için f(x+y)=f(x)+f(y)+m[(x+y)2−x2−y2]+6 eşitliğini sağlamaktadır. f(2)=0 olduğuna göre, f(5) kaçtır?

Cevabı göster

Cevap: D — 9

Fikir, örten bir polinomun derecesinin tek olmak zorunda olması ile verilen bağıntının önce sabit terimden arındırılıp sonra kare terimden arındırılarak toplamsal biçime dönüştürülmesidir. Önce x=y=0 yazılarak f(0) bulunur ve g(x)=f(x)+6 ile sabit yok edilir; kareli ifade açıldığında 2mxy kaldığı görülür. Sonra h(x)=g(x)−mx2 tanımlanarak h(x+y)=h(x)+h(y) elde edilir. Polinom ve toplamsal olan h doğrusal olmak zorundadır, böylece f(x)=mx2+cx−6 biçimi bulunur. Örten ve sürekli olan polinom alt ya da üstten sınırlı olamaz, bu yüzden ikinci dereceden terim kalamaz ve m=0 olur. Buradan f doğrusal kalır, f(2)=0 koşulu eğimi belirler ve istenen değer bu doğrusal ifadede yerine yazılarak bulunur.

4. soru

m bir gerçel sayı olmak üzere, x4−4x3+mx2−4x+1=0 denkleminin dört farklı gerçel kökü olduğuna göre, m’nin alabileceği en büyük tam sayı değeri kaçtır?

Cevabı göster

Cevap: B — −11

Temel fikir, karşılıklı katsayılı denklemi x2 ile bölerek t=x+1/x dönüşümüyle ikinci dereceye indirmek ve gerçel x için ∣t∣≥2 sınırını kullanmaktır. x=0 denklemi sağlamadığından x2 ile bölünebilir ve (x2+1/x2)−4(x+1/x)+m=0 elde edilir. x2+1/x2=t2−2 olduğundan t2−4t+m−2=0 bulunur. Gerçel ve sıfırdan farklı her x için (x−1)2≥0 ve (x+1)2≥0 eşitsizliklerinden ∣t∣≥2 olur, eşitlik yalnız ∣x∣=1 iken sağlanır. Dört farklı gerçel x için t denkleminin iki farklı gerçel kökünün ikisi de mutlak değerce 2 sayısından büyük olmalıdır. Kökler t=2±6−m olduğundan önce m<6 gerekir. Büyük kök zaten 2 sayısından büyüktür, küçük kök için 2−6−m<−2 gerekir. Buradan 6−m>4 ve m<−10 elde edilir. Bu aralıktaki en büyük tam sayı −11 olur.

5. soru

f(x)=x6−12x5+60x4−160x3+240x2−192x fonksiyonunun [0,4] aralığında grafiği ile x ekseni arasında kalan toplam alan kaç birimkaredir?

Cevabı göster

Cevap: C — 15367

Asıl fikir büyük katsayılarda binom açılımını tanımaktır ve kaydırma sonrası çift fonksiyonun gerçek köklerini saymaktır. Katsayılar 1,6,15,20,15,6 örüntüsüne uyduğundan f(x)=(x−2)6−64 olur. u=x−2 konulursa u6−64=(u2−4)(u4+4u2+16) elde edilir ve ikinci çarpan v=u2 için v2+4v+16 diskriminantı negatif olduğundan hep pozitiftir. Böylece [0,4] içinde gerçek kökler yalnızca u=±2 yani x=0 ve x=4 olur. ∣u∣<2 iken f<0 olduğundan alan −∫−22(u6−64) du=15367 bulunur ve açılmış biçimiyle kök aramak çok uzundur.

6. soru

A={1,2,3,4,5,6} olmak üzere, A’dan A’ya birebir bir f fonksiyonu 1⋅f(1)+2⋅f(2)+3⋅f(3)+4⋅f(4)+5⋅f(5)+6⋅f(6)=91 eşitliğini sağlıyor. Buna göre f(4) kaçtır?

Cevabı göster

Cevap: D — 4

Kilit düşünce birebirliğin toplamları değiştirmemesidir. A’dan A’ya birebir her fonksiyon değerleri yalnızca yeniden sıralar, bu yüzden f(1)2+f(2)2+f(3)2+f(4)2+f(5)2+f(6)2=12+22+32+42+52+62=91 olur. Verilen S=1⋅f(1)+2⋅f(2)+3⋅f(3)+4⋅f(4)+5⋅f(5)+6⋅f(6)=91 ile birlikte ∑(x−f(x))2=∑x2+∑f(x)2−2S=91+91−182=0 bulunur. Kareler toplamı sıfır olduğundan her x için x−f(x)=0 olur, yani f(x)=x olmak zorundadır. Buradan f(4)=4 elde edilir. Tek tek 720 sıralamayı denemek çok uzun sürer, oysa kareye tamamlama tek satırda bitirir.

7. soru

Gerçel sayılar kümesinde sürekli bir f fonksiyonu için ∫15f((x−1)(5−x)) dx=4 eşitliği sağlanıyor. Buna göre, ∫15xf((x−1)(5−x)) dx integralinin değeri kaçtır?

Cevabı göster

Cevap: D — 12

Fikir, içteki (x−1)(5−x) çarpımının 6−x dönüşümünde değişmediğini görmektir. Gerçekten (6−x−1)(5−(6−x))=(5−x)(x−1) olur. Aranan integrale I ve verilen integrale K=4 denirse u=6−x konulduğunda dx=−du ile 1 ve 5 sınırları yer değiştirip aynı aralığa döner. Böylece I=∫15(6−u)f((u−1)(5−u)) du=6K−I elde edilir. Buradan 2I=6K ve I=3K=12 bulunur. Bu iç simetriyi kaçıran bilinmeyen f yüzünden ilerleyemez.

8. soru

x bir tam sayı olmak üzere, x+5+10−x toplamı bir tam sayıya eşit oluyor. Buna göre, bu koşulu sağlayan kaç farklı x vardır?

Cevabı göster

Cevap: A — 0

Asıl fikir kare alıp toplamı sınırlamaktır. s=x+5+10−x ise s2=15+2p olur, burada p=(x+5)(10−x) tam sayıdır. p=56,25−(x−2,5)2≤56,25 olduğundan tam sayı p≤56 ve p<8 bulunur, buradan s2<31 ve s≤5 elde edilir, ayrıca s2≥15 olduğundan s≥4 olur. İkinci fikir tam sayı olma koşuludur: s tam sayı ise p=(s2−15)/2 rasyonel olur, p tam sayı olduğundan bu ya tam sayıdır ya irrasyoneldir, yani tam sayı olmalıdır. s=4 için 0,5 imkansızdır, s=5 için p=25 gerekir ve (x+5)(10−x)=25 denklemi x2−5x−25=0 verir, diskriminantı 125 tam kare olmadığından tam sayı x yoktur. Dolayısıyla koşulu sağlayan x sayısı sıfırdır.

9. soru

n, 1≤n≤60 aralığında bir tam sayı olsun. p, q ve r önermeleri sırasıyla n 4 ile tam bölünür, n 6 ile tam bölünür ve n 9 ile tam bölünür biçiminde tanımlansın. s önermesi (p⇒q)∧(q⇒r) ve t önermesi p⇒r olsun. s⇔t önermesi yanlış olduğuna göre bu koşulu sağlayan kaç farklı n değeri vardır?

Cevabı göster

Cevap: B — 3

Buradaki kilit gözlem koşullu önermelerin zincirleme kuralıdır. (p⇒q)∧(q⇒r) önermesinden her zaman p⇒r elde edilir, yani s⇒t daima doğrudur. O hâlde s⇔t önermesinin yanlış olması yalnızca s yanlış ve t doğru iken olur. Doğruluk tablosu yoklanırsa bunun tam olarak p ile r aynı doğruluk değerini alıp q farklı değer aldığında gerçekleştiği görülür. Birinci durum 4 ve 9 ile bölünüp 6 ile bölünmemektir. 4 ve 9 ile bölünen her sayı 36 ile bölünür ve 36 ile bölünen her sayı 6 ile bölünür, bu yüzden birinci durum imkânsızdır. Geriye 6 ile bölünüp 4 ve 9 ile bölünmeme kalır. 60 sayısına kadar 6 sayısının katları 10 tanedir. Bunların içinde 4 ile bölünenler 12 sayısının katları olup 5 tanedir, 9 ile bölünenler 18 sayısının katları olup 3 tanedir, her ikisiyle bölünenler 36 sayısının katı olup 1 tanedir. İçerme dışlama ile 10−5−3+1=3 bulunur. Sağlayan sayılar 6, 30 ve 42 olup işlem kısadır.

10. soru

a ve c gerçel sayılar olmak üzere f(x)=∣8x3+4ax2+24x+c∣ fonksiyonu her gerçel sayıda türevlenebilir ve c>0 olduğuna göre a kaçtır?

Cevabı göster

Cevap: D — 6

Fikir mutlak değer içindeki üçüncü dereceden çok terimlinin her yerde türevli olması için kök yapısının katlı olmak zorunda olduğunu görmektir. Üçüncü dereceden ifade en az bir gerçel köke sahiptir; basit kökte sivri nokta oluşur, bir çift ve bir basit kök durumunda basit kökün olduğu yerde sivri nokta kalır. Bu yüzden iç ifade bir tam küp olmak zorundadır. 8 katsayısı dışarı alındığında 8(x−r)3=8x3−24rx2+24r2x−8r3 açılımıyla karşılaştırma 24=24r2 ve 4a=−24r eşitliklerini verir. Buradan r=1 ya da r=−1 bulunur ve c=−8r3>0 koşulu r=−1 değerini seçtirir, buradan a değeri hesaplanır.

11. soru

Z’den Z’ye tanımlı f fonksiyonu her x,y tam sayısı için f(x+2y)+f(x)=2f(x+y)+6y² eşitliğini sağlıyor. f(2)=16 ve f(6)=116 olduğuna göre f(20) kaçtır?

Cevabı göster

Cevap: C — 1222

Kilit düşünce ikinci dereceden bölümü ayırıp kalanın ardışık farkını sabitlemektir. Üç çarpı karelerin açılımı altı çarpı kareli bölümü yok edecek biçimde g eşittir f eksi üç çarpı kare konursa g artı iki y artı g eşittir iki çarpı g artı y kalır. Y eşittir bir alınırsa g artı iki artı g eşittir iki çarpı g artı bir olur, yani ardışık fark değişmez ve g tam sayılarda aritmetik dizi olur. İkinci ve altıncı değerlerden g iki eşittir dört ve g altı eşittir sekiz bulunur, fark bir olur. Yirminci terim sekiz artı on dört çarpı birden yirmi iki olur ve üç çarpı dört yüz artı yirmi iki hesaplanınca bin iki yüz yirmi iki bulunur.

12. soru

Bir okulun 120 öğrencisinin her biri İngilizce, Almanca ve Fransızca kurslarından en az birine katılmaktadır. İngilizce kursuna katılan 90, Almanca kursuna katılan 84, Fransızca kursuna katılan 81 öğrenci vardır. Buna göre yalnızca bir kursa katılan öğrenci sayısı en çok kaçtır?

Cevabı göster

Cevap: B — 52

Fikir yalnızca-bir toplamını üçlü kesişimle birlikte uç duruma taşımaktır. Yalnızca bir kursa katılanların sayısına x1, tam iki kursa katılanların sayısına x2, üçüne de katılanların sayısına x3 denirse kurslardaki toplam görünme sayısı 90+84+81=255 olduğundan x1+2x2+3x3=255 yazılır. Her öğrenci en az bir kursa katıldığından x1+x2+x3=120 olur. İkinci eşitlik iki kez kullanılarak x3=15+x1 ve x2+2x3=135 bulunur. x2 negatif olamayacağından x3 en çok 67 olur, çünkü 135−2x3 negatif olmamalıdır. Buradan x1=x3−15 en çok 52 olur. Bu değer gerçekten alınır, örneğin üçlü 67, ikili toplam 1 ve yalnızca-bir dağılımı 22, 16, 14 seçilince tüm kurs sayıları sağlanır.

13. soru

7 kişi rastgele yan yana sıralanıyor. A ve B adlı iki kişinin yan yana gelmediği bilindiğine göre, C adlı üçüncü bir kişinin bu iki kişiden hiçbirine komşu olmama olasılığı kaçtır?

Cevabı göster

Cevap: D — 25

Fikir, birbirinden ayrı durması istenen kişileri en son yerleştirmek ve önce diğerlerini sabitlemektir. 7 kişinin tüm sıralamaları 7! eş olasılıklıdır. Adı geçen iki kişinin yan yana geldiği durumlar, bu iki kişi tek blok sayılarak 6!⋅2 bulunur; koşulun sağlandığı durum sayısı 7!−6!⋅2=3600 olur. Üç kişinin de ikişerli olarak ayrı olması için önce diğer 4 kişi 4! yolla dizilir, oluşan 5 boşluğa üç kişi 5⋅4⋅3 yolla dağıtılır; uygun durum 24⋅60=1440 olur. Koşullu olasılık 1440/3600=2/5 bulunur. Koşulsuz üçlü ayrıklık 2/7 ve koşulun olasılığı 5/7 olduğundan sonuç bunların oranıdır.

14. soru

a bir gerçel sayı olmak üzere, f(x)=(x2−4)∣x3−ax2−9x+9a∣ biçiminde tanımlanıyor. f fonksiyonunun türevlenemediği tam olarak iki gerçel sayı bulunmasını sağlayan a değerlerinin çarpımı kaçtır?

Cevabı göster

Cevap: B — −4

Ana fikir küpü gruplandırarak çarpanlara ayırmak ve köşenin kapanması için çarpan sıfırını kullanmaktır. x3−ax2−9x+9a=(x−a)(x2−9)=(x−a)(x−3)(x+3) olur. p(x)=x2−4 yazılırsa f(x)=p(x)∣x−a∣∣x−3∣∣x+3∣ biçimini alır. p(3)=5 ve p(−3)=5 sıfırdan farklı olduğundan x=3 ve x=−3 her durumda köşedir. x=a noktasındaki köşenin kapanması için p(a)=0 gerekir, yani a=2 ya da a=−2 olmalıdır. a=3 iken iç (x−3)2(x+3) olur ve (x−3)2∣x+3∣ ifadesi x=3 noktasında türevlidir, geriye tek köşe kalır. Benzer biçimde a=−3 tek nokta verir. O halde tam iki türevlenememe noktası yalnızca a=2 ve a=−2 için oluşur, çarpım −4 bulunur.

15. soru

A, B, C ve D aynı çember üzerindedir. [AB] ve [CD] kirişleri E noktasında kesişmektedir. ∣AE∣=2, ∣EB∣=6, ∣CE∣=3 birim ve m(AEC^)=60∘ olduğuna göre ∣AD∣ kaç birimdir?

Cevabı göster

Cevap: E — 27

Çözümün ana fikri önce eksik parçayı kuvvetle bulmak sonra bütünler açıyı kullanmaktır. Aynı çemberin kirişleri kesiştiği için ∣AE∣⋅∣EB∣=∣CE∣⋅∣ED∣ sağlanır, buradan 2⋅6=3⋅∣ED∣ ve ∣ED∣=4 elde edilir. A, E ve B aynı doğru üzerinde olduğundan AEC ile AED açıları bütünlerdir, bu yüzden m(AED^)=120∘ olur. Kosinüs teoremi AED üçgeninde uygulanırsa ∣AD∣2=4+16−2⋅2⋅4⋅cos⁡120∘=20+8=28 bulunur, demek ki aranan uzunluk 27 olur. Dar açıyla doğrudan hesap yapmak veya kuvveti kullanmadan parçayı tahmin etmek yanlış sonuca götürür.

16. soru

A, A, B, B, C, C, D harflerinin tümü kullanılarak yazılan birbirinden farklı 7 harfli kelimelerin kaç tanesinde ilk A harfi ilk B harfinden, ilk B harfi de ilk C harfinden önce gelir?

Cevabı göster

Cevap: A — 105

Temel düşünce üç türün adlarını değiştirmeye göre simetriden yararlanmaktır. İkişer kez geçen üç tür ile bir kez geçen yalnız harf kullanılarak yazılan tüm farklı sözcükler sayılırsa tekrarlı diziliş formülüyle 630 bulunur. Her sözcükte üç türün ilk görülme yerleri birbirinden farklı olduğundan bu üç yerin altı sıralamasından tam biri gerçekleşir. Türlerin adlarını değiştiren her eşleme farklı sözcükleri bire bir eşler ve yalnız harfi oynatmaz, bu yüzden altı sıralamanın her biri eşit sayıda sözcükte görülür. Aranan koşul bu altı sıralamadan biri olduğundan toplam sayı altıya bölünerek 105 elde edilir.

17. soru

a bir gerçel sayı olmak üzere f(x)=8x−a⋅4x+56⋅2x−64 fonksiyonunun üç farklı gerçel sıfırı aritmetik dizi oluşturmaktadır. Buna göre a kaçtır?

Cevabı göster

Cevap: C — 14

Fikir aritmetik üstlerin geometrik güçlere dönüşmesidir. t=2x>0 konulursa 8x=t3 ve 4x=t2 olur ve denklem t3−at2+56t−64=0 biçimine gelir. Kökler x1<x2<x3 aritmetik ise t1<t2<t3 geometriktir, çünkü oran tk+1/tk=2d ile sabittir. Kök katsayı bağıntıları ile t1t2t3=64 ve t1t2+t2t3+t1t3=56 olur. Geometrik koşul t22=t1t3 ile birlikte t23=64 verir, buradan t2=4 bulunur. Sonra 4(t1+t3)+16=56 olduğundan t1+t3=10 ve t1t3=16 elde edilir. Toplamı ve çarpımı bilinen bu iki sayı 2 ve 8 dir. Böylece a=t1+t2+t3=14 bulunur.

18. soru

[0,6] aralığında tanımlı f fonksiyonunun grafiği, sırasıyla (0,2), (1,3), (4,0) ve (6,4) noktalarını birleştiren doğru parçalarından oluşmaktadır. f nin değer kümesi [0,6] aralığının alt kümesi olduğundan h(x)=f(f(x)) fonksiyonu [0,6] aralığında tanımlıdır. Buna göre h fonksiyonunun artan olduğu aralıkların toplam uzunluğu kaçtır?

Cevabı göster

Cevap: B — 52

Buradaki fikir bileşkenin iç değer koşuludur: h(x)=f(f(x)) in artması için dıştaki ve içteki eğimlerin aynı işarete sahip olması gerekir, yani x in bulunduğu parçanın yönü ile f(x) değerinin düştüğü parçanın yönü aynı olmalıdır. f fonksiyonu [0,1] ve [4,6] aralıklarında artar, (1,4) aralığında azalır. [0,1] üzerinde f(x)=2+x olup değerler (2,3) aralığında kalarak azalan bölgeye düştüğünden h burada azalır. [1,4] üzerinde f(x)=4−x olup 1<f(x)<4 koşulu 1≤x<3 verir; burada dış eğim negatiftir ve iç değer de azalan bölgededir, dolayısıyla h (1,3) aralığında artar ve uzunluk 2 gelir. [4,6] üzerinde f(x)=2x−8 olup değerin artan bölgede kalması 4≤x≤4,5 verir ve buradan 12 uzunluk gelir. Toplam artan uzunluk 2+12=52 olur.

19. soru

0≤x<2π olmak üzere ∣sin⁡x+cos⁡x∣+∣sin⁡x−cos⁡x∣=a denkleminin çözüm sayısı 4 olduğuna göre a’nın alabileceği değerlerin toplamı kaçtır?

Cevabı göster

Cevap: D — 2+2

Fikir verilen iki mutlak değerli toplamın karesini alarak 2x açısına bağlı tek bir mutlak değer elde etmektir. (∣sin⁡x+cos⁡x∣+∣sin⁡x−cos⁡x∣)2 açıldığında kareler toplamı 2 verir ve iki kat çarpım 2∣cos⁡2x∣ olur, böylece toplamın karesi 2+2∣cos⁡2x∣ biçimine indirgenir. Buradan toplamın 2 ile 2 arasında kaldığı görülür. 0≤x<2π iken 2x açısı [0,4π) aralığını tarar; ∣cos⁡2x∣=0 ve ∣cos⁡2x∣=1 düzeyleri dörder x değeri verirken aradaki her düzey sekizer değer verir. Dolayısıyla dört çözüm yalnızca alt ve üst sınırda olur ve bu iki sınır değerinin toplamı aranan sonucu verir.

20. soru

∫−11(x3cos⁡(x2)+11+ex)dx integralinin değeri kaçtır?

Cevabı göster

Cevap: C — 1

Asıl fikir iki ayrı simetriyi ayırıp her birini tek hamlede bitirmektir. Birinci terimde (−x)3cos⁡((−x)2)=−x3cos⁡(x2) olduğundan bu kısmın [−1,1] gibi simetrik aralıkta integrali sıfırdır, çünkü tek fonksiyonun simetrik aralıktaki integrali sıfırdır. İkinci terim için u=−x yazılınca J=∫−11dx1+ex integrali J=∫−11exdx1+ex biçimine dönüşür, toplama ile 2J=∫−111dx=2 ve J=1 elde edilir. Böylece toplam 0+1=1 olur. Simetrileri görmeyen kısmi integral ve üstel ifadede logaritmalı dönüşümle uzun ve hataya açık bir yola girer.

21. soru

Dik koordinat düzleminde A(1,1), B(7,2) ve C(3,6) noktaları veriliyor. Köşeleri A, B ve C olan üç farklı paralelkenarın A, B, C dışındaki dördüncü köşeleri D1, D2 ve D3 olsun. D1D2D3 üçgeninin alanı kaç birimkaredir?

Cevabı göster

Cevap: D — 56

Fikir şudur: paralelkenarda köşegenler orta noktada kesişir, bu yüzden A, B ve C ile kurulan üç paralelkenarın dördüncü köşeleri toplam farklarıyla bulunur ve D1D2D3 üçgeni ABC üçgeninin ağırlık merkezine göre eksi iki oranlı homotetisidir. Bu homotetide uzunluklar iki katına çıktığından alan dört katına çıkar. ABC üçgeninin alanı 12∣1⋅(2−6)+7⋅(6−1)+3⋅(1−2)∣=14 olarak hesaplanır. Buradan D1D2D3 üçgeninin alanı 4⋅14=56 bulunur. Üç D noktasını tek tek bulup alan almak uzun ve hataya açıktır.

22. soru

Dik koordinat düzleminde A(0,2) ve B(0,0) noktaları ile x+y=8 doğrusu veriliyor. P noktası bu doğru üzerinde değişmek üzere PA+PB toplamının en küçük değeri kaçtır?

Cevabı göster

Cevap: D — 10

Fikir şudur: doğrunun aynı tarafındaki iki noktaya giden kırık yolun en kısası noktalardan birini doğruya göre yansıtıp iki nokta arasını doğrusallaştırmaktır, çünkü üçgen eşitsizliği yansıyan doğrusal yolun her kırık yoldan kısa olduğunu söyler. A noktası ve B noktası x+y=8 doğrusunda 0+2−8 ve 0+0−8 değerleriyle aynı taraftadır. A(0,2) noktasının bu doğruya göre simetriği orta nokta ve diklik koşulundan (6,8) bulunur. En kısa yol bu simetrik nokta ile B(0,0) noktası arası uzaklıktır ve 62+82=10 olur. AB doğrusunun kesişimini almak ya da iki kareköklü toplamın türevini almak uzun ve hatalıdır.

23. soru

Düzgün ve dışbükey bir çokgen, merkezi etrafında 80 derece döndürüldüğünde kendisiyle çakışmaktadır. Bu çokgenin köşegen sayısı 100’den azdır. Buna göre bu çokgenin iç açılar toplamı kaç derecedir?

Cevabı göster

Cevap: C — 1260

Asıl fikir dönme simetrisini merkez açının böleni olarak okumak ve köşegen sayısının hızlı büyümesiyle kenar sayısını sınırlamaktır. Düzgün n kenarlıda merkez açı 360/n olup 80 derecelik dönme bu açının tam katı olmalıdır, yani 80 sayısı k(360)/n olacak bir k tam sayısı vardır. Buradan n sayısı 9k/2 olur, n tam sayı olduğundan k çifttir ve n sayısı 9’un katı olur. Köşegen sayısı n(n−3)/2 artandır, 15(12)/2=90 ve 16(13)/2=104 olduğundan 100’den az olması n sayısının en çok 15 olmasını gerektirir. 15’ten büyük olmayan 9’un katları içinde çokgen olan tek sayı 9’dur. İç açılar toplamı (9−2)180=1260 bulunur.

24. soru

m ve n aralarında asal pozitif tam sayılar olmak üzere, m≠n, m2+mn+n2∣m−n∣ tam sayıdır ve m+n≤12 olduğuna göre, kaç farklı (m,n) sıralı ikilisi vardır?

Cevabı göster

Cevap: D — 16

Asıl fikir, m2+mn+n2=(m−n)2+3mn yazıp aralarında asallıkla böleni üçe indirmektir. d=∣m−n∣ konulursa d payı böldüğünden d∣d2+3mn olur, buradan d∣3mn elde edilir. d sayısını bölen bir asal m sayısını bölse n sayısını da böleceğinden d ile mn aralarında asaldır, dolayısıyla d∣3 ve d=1 ya da d=3 olur. d=1 ise (k,k+1) biçiminde 2k+1≤12 koşuluyla k=1,2,3,4,5 bulunur. d=3 ise (k,k+3) biçiminde 2k+3≤12 koşuluyla k=1,2,3,4 olur, aralarında asallık k=3 sayısını eler. Sıralı olarak 10+6=16 ikili elde edilir.

25. soru

m bir tam sayı olmak üzere f(x)=log⁡2(9x−m(3x)+4) fonksiyonunun en geniş tanım kümesi tüm gerçel sayılardır. −6 ile 6 arasında (bu sayılar dâhil) bu koşulu sağlayan m tam sayılarının sayısı kaçtır?

Cevabı göster

Cevap: D — 10

Fikir üstel değişkenle tanım koşulunu artı sonsuz yerine artı sayılarda incelemektir. Logaritmanın içi her gerçel x için artı olmalıdır, yani 9x−m(3x)+4>0 gerekir. t=3x konursa t>0 olur ve t2−mt+4>0 koşulu tüm t>0 için istenir. İkinci dereceden ifadenin ayırt edicisi m2−16 dir. m 4 ten küçükse ya ayırt edici eksidir ya da kökler artı olmayan tarafta kalır, bu yüzden koşul sağlanır. m=4 için t=2 de sıfır olur, m 4 ten büyükse ifade bir yerde eksi olur. Böylece koşul m<4 olur. −6 ile 6 arasında m 4 ten küçük olanlar −6,−5,−4,−3,−2,−1,0,1,2,3 olup sayıları 10 dur.

26. soru

Bir sınavda alınan puanlar 0 ile 100 arasında (dâhil) tam sayılardır ve tüm puanlar birbirinden farklıdır. Ortalaması 95 olan ayrı bir A grubu ile ortalaması 60 olan ayrı bir B grubunun birleşiminde ortalama 88 olmaktadır. Buna göre bu iki gruptaki toplam öğrenci sayısı en çok kaç olabilir?

Cevabı göster

Cevap: C — 10

Asıl fikir ağırlıklı ortalamadan oranı bulup farklı sayılarla üstten sınırlamaktır. A grubunda a, B grubunda b kişi olsun. 95a+60b=88(a+b) denkleminden 7a=28b ve a=4b bulunur, toplam 5b olur. A grubundaki 4b farklı sayı en çok 100 olabilir ve ortalaması 95 ise toplamı 380b olur. b=3 için 12 sayıyla en büyük toplam 100+99+⋯+89=1134 olur, oysa gerekli toplam 1140 olduğundan b=3 olanaksızdır. Böylece b≤2 olur. b=2 için 91,92,93,94,96,97,98,99 toplamı 760 ve B için 59,61 toplamı 120 olur, birleşik ortalama (760+120)/10=88 sağlanır. Bu yüzden en büyük toplam 10 olur.

27. soru

ABCD bir kare olmak üzere E, [BC] üzerinde ve F, [CD] üzerinde birer noktadır. ∣BE∣=2 birim, ∣DF∣=3 birim ve ∠EAF=45∘ olduğuna göre karenin alanı kaç birimkaredir?

Cevabı göster

Cevap: C — 36

Karenin kenar uzunluğu a olsun. ABE üçgeni A etrafında 90∘ döndürülerek AB kenarı AD üzerine getirilirse E noktası FD doğrusunun uzantısında ∣DE′∣=2 olacak biçimde E′ noktasına gelir. ∣AE∣=∣AE′∣ ve m(E′AF^)=m(EAF^)=45∘ olduğundan AEF ile AE′F üçgenleri eştir (KAK), buradan ∣EF∣=∣E′F∣=2+3=5 bulunur. ECF dik üçgeninde ∣EC∣=a−2 ve ∣FC∣=a−3 olduğundan (a−2)2+(a−3)2=25 yazılır; düzenlenince a2−5a−6=0, yani (a−6)(a+1)=0 olur. Kenar pozitif olduğundan a=6 ve karenin alanı 36 birimkaredir. Aynı sonuç tan⁡(BAE^)=2/a ve tan⁡(DAF^)=3/a açılarının toplamının 45∘ olmasından tanjant toplam formülüyle de elde edilir.

28. soru

Gerçel sayılar kümesinde tanımlı f(x)=x3−3x fonksiyonunun grafiğine (2,0) noktasından çizilebilen teğetlerin eğimleri toplamı kaçtır?

Cevabı göster

Cevap: D — 18

Buradaki fikir değme apsislerinin üçüncü dereceden bir denklem sağlaması ve bu denklemi çözmeden kök-katsayı bağıntılarıyla eğim toplamına geçilmesidir. Değme noktası t olsun. Teğet y−(t3−3t)=(3t2−3)(x−t) biçimindedir. (2,0) noktasının bu doğru üzerinde olması −t3+3t=(3t2−3)(2−t) verir, düzenlenince 2t3−6t2+6=0 yani t3−3t2+3=0 elde edilir. h(t)=t3−3t2+3 için h′(t)=3t(t−2) olduğundan değerler incelenince üç farklı gerçel kök t1,t2,t3 bulunduğu görülür. Kök-katsayı bağıntılarından t1+t2+t3=3 ve t1t2+t1t3+t2t3=0 olur. Buradan t12+t22+t32=9 bulunur. Eğimler 3ti2−3 olduğundan toplam 3⋅9−9=18 olur.

29. soru

290 derecelik açının esas ölçüsü kaç derecedir?

Cevabı göster

Cevap: C — 64∘

Esas ölçü 360 ile bölümden kalandır. 360=8⋅45 yazılır ve 290=8⋅287 ayrıştırması yapılır. 2 ile 45 aralarında asal olduğundan 212≡1(mod45) olur, çünkü 4096=91⋅45+1 eşitliği sağlanır. 87=7⋅12+3 olduğundan 287≡23≡8(mod45) bulunur. Böylece 290=8⋅(45t+8)=360t+64 yazılır ve kalan 64 olur. Fikir bulunmadan 90 kez iki katını alıp 360’a bölmek çok uzundur.

30. soru

A ve B sonlu, boş olmayan kümelerdir. s(AΔB)=4 ve (A∪B)×(A∪B) kümesinden rastgele seçilen bir elemanın (A×B)∪(B×A) kümesine ait olma olasılığı 3949 olduğuna göre, s(A∩B) kaçtır?

Cevabı göster

Cevap: C — 3

Belirleyici düşünce, olasılığı kartezyen çarpımların eleman sayılarının oranına dönüştürüp pay ile paydanın aralarında asal olmasından yararlanmaktır. Simetrik farktan söz edildiğinde yalnızca kümelerden birinde bulunan elemanlar anlaşılır, iki kümede de bulunan ya da iki kümede de bulunmayan elemanlar bu topluluğa girmez. x ile yalnızca A kümesinde bulunan elemanların sayısı, y ile yalnızca B kümesinde bulunan elemanların sayısı, n ile iki kümede de bulunan elemanların sayısı gösterilsin. Verilen koşul x+y=4 demektir. Buradan s(A)=x+n, s(B)=y+n ve s(A∪B)=x+y+n=n+4 bulunur. (A∪B)×(A∪B) topluluğunun eleman sayısı (n+4)2 olur. (A×B)∪(B×A) topluluğunun eleman sayısını bulmak için toplama ilkesinden kesişim çıkarılır. Kesişim (A∩B)×(A∩B) olduğundan eleman sayısı n2 dir, bu yüzden istenen sayı 2(x+n)(y+n)−n2=n2+8n+2xy biçiminde hesaplanır. Olasılık tanımı gereği n2+8n+2xy(n+4)2=3949 eşitliği elde edilir. 39 ile 49 aralarında asal olduğundan eşitliğin sağlanabilmesi için (n+4)2 sayısının 49 ile bölünebilmesi gerekir, bu yüzden n+4 sayısı 7’nin katıdır. n+4=7k yazılsın. Pay düzenlenirse eşitlik 5k2+xy=8 biçimine indirgenir. xy sayısı sıfırdan küçük olamayacağından k=1 olmak zorundadır, buradan xy=3 ve n=3 bulunur. x+y=4 ve xy=3 koşullarını 1 ve 3 sayıları sağlar, 4 ve 6 elemanlı kümelerle bu durum gerçekten kurulabildiğinden bulunan değer tutarlıdır.

31. soru

Dik koordinat düzleminde A(0,2) ve B(0,8) noktaları ile O(0,0) noktasının (t,0) vektörü kadar ötelenmesiyle elde edilen P(t,0) noktası veriliyor; t>0. APB açısı en büyük olduğunda t kaç olur?

Cevabı göster

Cevap: B — 4

Çözümün fikri P noktasını x-ekseni üzerinde gezdiren ötelemeyi sabit A ve B noktalarından geçen çemberle birlikte düşünmektir. A ve B noktalarından geçen bir çember x-eksenini iki noktada kesiyorsa eksen üzerindeki kesim noktalarında görülen açı, çemberin dışında kalan noktada görülen açıdan büyüktür; bu yüzden en büyük açı çember eksene teğet olduğunda alınır. Teğet değme noktası T(t,0) olsun. O(0,0) noktasının bu çembere göre kuvveti hem OT2 hem de OA⋅OB ile hesaplanır, çünkü x=0 doğrusu çemberi A ve B noktalarında keser. Böylece t2=2⋅8=16 ve t>0 olduğundan t=4 bulunur. Gerçekten merkezi (4,5) ve yarıçapı 5 olan çember A, B ve T noktalarından geçer.

32. soru

ABC ve CBA üç basamaklı sayılar olmak üzere ABC+CBA toplamı tam karedir. Buna göre B’nin alabileceği değerlerin toplamı kaçtır?

Cevabı göster

Cevap: D — 19

Buradaki fikir toplamı basamak çözümlemesiyle sadeleştirip tam karelerin 20 ile bölümünden kalanlarıyla kesiştirmektir. ABC+CBA=101(A+C)+20B olur. T=A+C denirse toplam 101T+20B biçimindedir ve T sayısı 2 ile 18 arasındadır. 101 sayısının 20 ile bölümünden kalan 1 olduğundan toplamın 20 ile bölümünden kalanı T sayısına eşittir. Tam karelerin 20 ile bölümünden kalanları yalnızca 0, 1, 4, 5, 9 ve 16 olabilir. Bunlardan 2 ile 18 arasında olanlar 4, 5, 9 ve 16 olur. T=4 için aralık 404 ile 584 arasıdır ve bu aralıkta aynı kalanı veren tek kare 484 olur, buradan B=4 gelir. T=5 için aralık 505 ile 685 arasıdır ve tek kare 625 olur, buradan B=6 gelir. T=9 için aralık 909 ile 1089 arasıdır ve tek kare 1089 olur, buradan B=9 gelir. T=16 için aralıkta uygun kare yoktur. Örnekler 143+341=484, 263+362=625 ve 495+594=1089 ile gerçekleşir. B değerleri 4, 6 ve 9 olur, toplam 19 bulunur.

33. soru

ABC üçgeninde m(BAC^)=40∘ ve m(ABC^)=60∘ olsun. B noktasının A açısının iç açıortay doğrusuna göre simetriği D olsun. Buna göre m(DBC^) kaç derecedir?

Cevabı göster

Cevap: A — 10∘

Çözümün ana fikri açıortaya göre yansımanın verdiği eşitliği dış açı ve kenar üzerindeki sıralamayla birleştirmektir. m(ACB^)=80∘ olur, 80∘ karşısında AB ve 60∘ karşısında AC olduğundan AB>AC bulunur. Yansıma uzaklığı koruduğundan AB=AD olur ve AB ışını AC ışınına yansıdığından aradaki açı 40∘ kalır, AB>AC olduğundan A-C-D sıralamasıyla C noktası AD kenarı üzerinde kalır. Böylece ABD üçgeni tepe açısı 40∘ olan ikizkenar olur, taban açıları 70∘ bulunur. C noktası AD üzerinde olduğundan BC ışını 70∘ lik açının içindedir, buradan m(DBC^)=70∘−60∘=10∘ elde edilir.

34. soru

f(x)=x3−4x2+4x+7 olmak üzere f(−8)+f(−7)+⋯+f(12) toplamı kaçtır?

Cevabı göster

Cevap: C — 1687

Temel düşünce toplamın ortasındaki değeri bulup değişkeni bu değere göre kaydırmak ve tek olan parçayı simetri ile yok etmektir. Uçlar −8 ile 12 olduğundan orta değer 2 olur. Verilen çokterimli (x−2)3 ve (x−2)2 türünden yazılınca (x−2)3+2(x−2)2+7 biçimine gelir. j=k−2 konulursa j −10 ile 10 arasında simetrik değerler alır. Küpün simetrik toplamı sıfır olduğundan geriye yalnızca kareli parçayla sabit parçanın toplamı kalır. Birden ona kadar kareler toplamı formülüyle 770 bulunup iki katı alınır ve yirmi bir tane 7 eklenince 1687 elde edilir. Tek tek küp açıp toplamak doğal yoldur ancak çok zaman alır.

35. soru

Rakamları birbirinden farklı ve rakamları çarpımı 4 ile tam bölünen 4 basamaklı sayıların sayısı kaçtır?

Cevabı göster

Cevap: B — 3936

Fikir, istenenleri doğrudan saymak yerine tümleyenini saymak ve 4 ile bölünebilmeyi 2 çarpanlarının sayısı üzerinden okumaktır. Rakamları farklı 4 basamaklılar 9 çarpı 9 çarpı 8 çarpı 7 ile 4536 tanedir. Çarpımı 4 ile bölünmeyen bir sayıda sıfır bulunamaz, çünkü sıfır bulunan çarpım sıfır olur ve sıfır 4 ile tam bölünür. Sıfırsız ve bölünmeyen durumlar ya dört rakamın da tek olmasıdır ya da 2 ya da 6 rakamlarından tam birinin yanında üç tek rakam bulunmasıdır. Birincisi 5 çarpı 4 çarpı 3 çarpı 2 ile 120, ikincisi çift rakamın yeri için 4, değeri için 2 ve tekler için 60 düzenle 480 tanedir. Bölünmeyenler 600 tane olduğundan istenenler 4536 eksi 600 ile 3936 olur.

36. soru

a ve b pozitif tam sayılar olmak üzere 25<ab<37 eşitsizliğini sağlayan ab kesirlerinden paydası en küçük olanı için a+b kaçtır?

Cevabı göster

Cevap: D — 17

Buradaki düşünce, paydalar pozitif olduğundan yön değişmeden içler dışlar çarpımı yapıp katı eşitsizlikleri en az bir olan tam sayı farklarına dönüştürmek ve yok etme ile payda için alt sınır bulmaktır. 5a−2b>0 ve 3b−7a>0 sayıları tam sayı olduklarından her biri en az birdir. u=5a−2b ve v=3b−7a yazılırsa 7u+5v=b ve 3u+2v=a eşitlikleri elde edilir. Buradan b en az yedi ile beşin toplamından on iki, a en az beş olur. b=12 için 24/5<a<36/7 aralığında yalnız a=5 tam sayısı vardır. 512 kesrinin gerçekten aralıkta olduğu paydalar eşitlenerek görülür ve toplam on yedi bulunur.

37. soru

Denklemleri x2+y2−2x−4y−4=0 ve x2+y2−6x+2y+6=0 olan çemberler A ve B noktalarında kesişmektedir. A ve B noktalarından geçen ve merkezi x+y=4 doğrusu üzerinde olan çemberin denklemi x2+y2+ux+vy+w=0 biçimindedir. Buna göre w kaçtır?

Cevabı göster

Cevap: A — −14

Fikir, kesişim noktalarını tek tek bulmadan iki denklemin farkıyla ortak kirişi yazıp bu doğrunun katlarını ilk çembere ekleyerek doğrusal aile kurmaktır. Denklemler çıkarılınca 2x−3y−5=0 doğrusu elde edilir ve bu doğru A ile B noktasından geçer. A ile B noktasından geçen her çember x2+y2−2x−4y−4+k(2x−3y−5)=0 biçiminde yazılır, burada k bir gerçel sayıdır. Bu ailenin merkezi (1−k,2+3k/2) olur. Merkezin x+y=4 doğrusu üzerinde olması 3+k/2=4 verir, buradan k=2 bulunur. k=2 yerine konunca denklem x2+y2+2x−10y−14=0 olur, buradan sabit terim −14 bulunur. Kesişimleri doğrudan çözmek kesirli noktalara götürür, aile bu uzun yoldan kurtarır.

38. soru

n!(n+1)! çarpımının ondalık gösterimi tam olarak 12 sıfırla sona ermektedir. Buna göre bu koşulu sağlayan bütün n değerlerinin toplamı kaçtır?

Cevabı göster

Cevap: C — 106

Buradaki fikir sıfır sayısını iki faktöriyelin beş üsleri toplamı olarak yazıp yirmi beşin sıçramasını kullanmaktır. 2 çarpanları çok olduğundan sıfır sayısını 5 üsleri belirler. n! içindeki 5 üssü a ve n+1 içindeki 5 üssü b olursa çarpımın sıfır sayısı 2a+b olur. 2a+b=12 aranır. 5 üsleri 24 sayıda 4, 25 sayıda 6 olur ve 5 üssü 5 olan sayı yoktur. a=6 ve b=0 durumu 25, 26, 27, 28 için sağlanır, 24 için 10 ve 29 için 13 bulunur. Bu dört değerin toplamı 25+26+27+28=106 olur.

39. soru

n>1 bir tam sayı olmak üzere, log⁡2n sayısının tam kısmı k olsun. n sayısının k ile bölümünden elde edilen bölüm 500 ve n sayısı 7 ile tam bölünmektedir. Buna göre, bu bölümden elde edilen kalan kaçtır?

Cevabı göster

Cevap: C — 6

Belirleyici düşünce, bilinmeyen sayıyı hem bölme algoritmasından gelen aralıkla hem de logaritmanın tanımından gelen aralıkla birlikte sıkıştırmaktır. Söz konusu bölme işleminde bölen k, bölüm 500 ve kalan r olsun. Bölme algoritması gereği n=500k+r ve 0≤r<k yazılır, buradan 500k≤n<501k elde edilir. Öte yandan log⁡2n sayısının tam kısmının k olması k≤log⁡2n<k+1 demektir, buradan 2k≤n<2k+1 bulunur. Bu iki aralık birlikte 500k<2k+1 ve 2k<501k eşitsizliklerini zorunlu kılar. İkinci eşitsizlik k=13 için 8192<6513 biçiminde yanlış olur, k büyüdükçe sol taraf iki katına çıkarken sağ taraf yavaş büyüdüğünden bir kez bozulduktan sonra hep bozuk kalır, bu yüzden k değeri 12 sayısını geçemez. Birinci eşitsizlik 9, 10 ve 11 değerleri için doğrudan yerine koyma ile sağlanmaz, 2 ile 8 arasındaki değerler için 500k sayısı 1000 sayısından büyükken 2k+1 sayısı 512 sayısını geçemez, k=1 için de 500<4 biçiminde yanlış olur, bu yüzden geriye yalnız k=12 kalır. Gerçekten 6000<8192 ve 4096<6012 olduğundan iki aralık k=12 için uyumludur. Böylece n=6000+r ve 0≤r<12 olur. 5999=7⋅857 olduğundan 6000 sayısının 7 ile bölümünden kalan 1 dir, n sayısının 7’nin katı olması için r+1 toplamının 7’nin katı olması gerekir. r+1 toplamı 1 ile 12 arasında olduğundan bu toplam yalnız 7 olabilir, buradan r=6 bulunur. n=6006 için 4096≤6006<8192 olduğundan logaritmanın tam kısmı gerçekten 12 olur ve 6006=12⋅500+6 eşitliği sağlanır.

40. soru

f(x)=x3−6x2+13x+1 fonksiyonu için [0,4] aralığı 20 eş parçaya bölünüyor. Bu bölüntünün sağ uç noktaları kullanılarak oluşturulan Riemann toplamı kaçtır?

Cevabı göster

Cevap: D — 46

Asıl fikir polinomu kaydırarak gizli tek fonksiyonu ortaya çıkarmaktır ve ayrık toplamda yalnızca uç terimin eşleşmeden artmasıdır. u=x−2 konulursa f=(x−2)3+(x−2)+11=u3+u+11 olur. Sağ uçlar uk=k5−2 verir ve k=1,…,19 için uk+u20−k=0 olduğundan küpler ve doğrusal terimler çiftler hâlinde yok olur, geriye u20=2 kalır. Buradan küpler toplamı 8, doğrusal toplam 2 ve sabit toplam 220 bulunur. Pay toplamı 230 olup genişlik 420=15 ile çarpılınca 46 elde edilir ve 44 yalnızca integralin değeridir.

Uygulamada süre işler, ara verip kaldığın yerden devam edebilirsin ve her sorunun çözümü sonunda açılır. Sonuç, doğru cevapladığın soru sayısıdır.

Zorlu sorular 1’i uygulamada çöz

AYT zorlu sorular · AYT hakkında her şey